Tekst: Wim du Mortier
Foto’s: Bibian Bingen

Koen van de Wardt staat op zijn sokken in de deuropening van zijn flat aan de rand van Amsterdam met een telefoon aan zijn oor. „Bel jij hem dan nog?! Want we moeten snel weten of hij kan.” DWDD informeert of Klangstof in een uitzending kan komen opdraven. „Misschien morgenavond al.” Na een paar jaar radiostilte is er ineens weer een hoop reuring rond de band. Want eindelijk, eindelijk is er een opvolger voor hun gevierde debuutplaat.

Ruim drie jaar geleden verscheen Close Eyes To Exit van Klangstof. In feite een soloplaat van de in Noorwegen opgegroeide Koen van de Wardt, tot dan vooral bekend als bassist van Moss. De plaat levert hem het predikaat ‘wonderkind’ op en een deal met een Amerikaanse platenmaatschappij. Een rond Van de Wardt en zijn jeugdvriend uit Noorwegen Jobo Engh gevormde band reist af om de wereld te gaan veroveren. In de VS speelde Klangstof op Coachella en tourde met verschillende aansprekende namen. En daarna…. werd het heel lang stil.

Van de Wardt gaat zitten op een bankje in zijn woning vol instrumenten en opname-apparatuur en trekt zijn benen onder zich. Hij lacht breeduit. Hij kan weer lachen na jaren van onzekerheid en stress. „Nu ben ik blij dat ik alles heb overleefd en er een nieuw plaatje uit is.”

In kort bestek vat hij samen wat er de afgelopen jaren misging. Een platenmaatschappij investeerde tonnen in het touren van de band in de VS, maar verwachtte wel dat Klangstof een tweede plaat zou maken waarmee weer wat verdiend wordt. Van de Wardt, Wannes Salome en Erik Buschmann begonnen daarvoor nummers te schrijven, veelal in die kamer in de Amsterdamse flat. Op den duur tientallen, maar die voldeden niet aan de verwachtingen van die platenmaatschappij. Van de Wardt werd zelfs gekoppeld aan songschrijvers van naam en faam om hem te helpen, maar ook dat werkte niet. Intussen groeide bij hem de weerstand.

„Zij hadden wat mensen aangedragen, en zeiden ‘ga maar met hem schrijven want hij heeft een Grammy gewonnen, dan zit het wat betreft songwriting in elk geval wel goed’. Ik merkte dat ik dat ging afstoten en dacht ‘nee, Klangstof is mijn ding, ik kan het allemaal zelf wel, ik weet wat ik wil, ik wil het allemaal zelf doen’. Op een gegeven moment hadden we iets van zeventig demo’s gemaakt voor de nieuwe plaat die qua sound alle kanten opgingen. Maar kregen nergens respons op. Wij raakten eigenlijk zelf een beetje de weg kwijt; wat wil je met die plaat? Wil je er een plaat van maken waarmee je weer Coachella kunt doen en geld verdienen, of willen we een plaat die wij zelf echt heel graag willen maken zonder dat iemand daar iets over mag zeggen? Die strijd heeft uiteindelijk wel een jaar geduurd.”

Van de Wardt ging door een diep dal en vroeg zich verschillende keren af of hij nog wel door wilde gaan. „De eerste plaat en alles wat we daarvoor deden was voor mij een uitlaatklep. Het voelde geen moment als werk. Ik heb al genoeg aan mijn hoofd en Klangstof is dan iets waar ik even naar toe kan. Maar nu was Klangstof opeens ook gedoe. Die creatieve uitlaatklep die je nodig hebt om de week door te komen, die was gewoon effe weg. Dat vond ik heel moeilijk.”

De frontman van Klangstof prijs zich gelukkig dat hij zich gesteund voelde door zijn bandmaten. „We waren er echt als een team mee bezig. Dat was ook wel nodig want er zat altijd wel iemand in de knoop, en meestal was ik dat. Dan is het heel fijn als er iemand achter je staat die zegt: kom, we gaan aan de slag.”

Kritiek doet pijn

Het kan verkeren. Het ene moment ben je wonderkind, het volgende wordt elk liedje dat je schrijft afgewezen. „Zelf weet je het beste wie je bent. En ik weet als geen ander dat ik geen wonderkind ben. Ik weet nog dat ik in de Volkskrant het muziektalent van het jaar werd genoemd, terwijl je denkt huh.., okee…???  Er worden namen aan je gehangen, de plaat krijgt een soort cijfer en mensen schrijven dingen over je op internet. Uiteindelijk weet je zelf toch wel het best wat Klangstof is en waar het staat. Daar heb ik denk ik wel een realistisch beeld van. En maar goed ook, want anders bestaat het gevaar dat je naast je schoenen gaat lopen.”

De muzikant schat in dat hij goed om kan gaan met positieve kritieken. Anders is het als er minder positief over Klangstof wordt geschreven. „Als ze positieve dingen schrijven verwondert mij dat, als mensen negatieve dingen schrijven, trek ik mijzelf dat wel heel erg aan. Ik heb voor het verschijnen van deze tweede plaat dan ook gezegd dat ik niet meer ga googlen. Recensies lezen? Nee, dat hoeft niet. Ik weet wat het met me kan doen. Ik ben nu gewoon super trots op wat we gemaakt hebben. Het enige dat eruit voort kan komen is dat ik me niet begrepen voel. Als je heel erg zeker bent van je zaak is het denk ik makkelijker recensies te lezen. Ik ben als persoon altijd best wel onzeker geweest. Daarom wil ik dat niet opzoeken. Ik heb dat ook al geleerd in de periode dat het heel goed ging met de band. Als het dan eens een paar dagen niet lekker ging, was het meestal omdat ik iets had gelezen, bijvoorbeeld dat iemand de drumsound van ‘Hostage’ niet mooi vond. Dan kon ik al bijna het podium niet meer op en wilde gelijk allemaal dingen gaan veranderen. Gelukkig zei de rest van de band dan ‘gast, maak je niet zo druk’.”

„Media gaan na het verschijnen van de nieuwe plaat weer dingen schrijven. En op sociale media kan iedereen tegenwoordig iets schrijven, zonder er bij stil te staan wat dat doet met mensen. Zonder na te denken hoe de persoon die ze aanvallen zich eronder voelt. Veel mensen hebben niet door hoeveel pijn dat kan doen.” Van de Wardt kijkt mij aan en grinnikt na deze ontboezeming. „Ik weet dat ik mijzelf toch weer ga googlen, ik weet dat het niet gaat lukken het te laten.”

Kwestbaar dansbaar

De moeilijke periode is nu achter de rug. De Amerikaanse platenmaatschappij heeft zijn ijzeren greep op de band losgelaten, het contract verscheurd. Klangstof kan weer doen en laten wat ze zelf willen en muziek maken zoals hun gevoel het ze ingeeft. Halverwege 2018 kwam er vaart in het werken aan nieuw materiaal. In het nummer ‘Blank Page’ herkende de band een nieuwe Klangstof, weg van ‘Close Eyes To Exit’. „Het is denk ik wel 20 bpm sneller dan alles wat er op de eerste plaat staat. Dynamisch is het niet echt, er komen alleen wat elementjes bij en gaan weer weg. Voor ons een frisse manier van werken, 180 graden de andere kant op dan de debuutplaat. Toen we aan ‘Blank Page’ werkten, hadden we het idee dat dit de blauwdruk was voor de nieuwe plaat.”

De drie zochten naar nummers die dansbaar aanvoelden, zonder heel direct dansbaar te zijn. Want dat broeierige melancholische sfeertje dat Klangstof kenmerkt, dat wilden ze toch ook behouden. Evengoed staan op The Noise You Make Is Silent nummers die een spanningsboog en sound hebben die we kennen van de debuutplaat. ‘Death03’ bijvoorbeeld. „Een aantal van die nummers zijn voortgekomen uit opnamen die ik maakte met enkel een akoestische gitaar en een voicerecorder. Nummers waarin we kwetsbaarheid opzoeken. Op de vorige plaat heb ik dat een beetje weggeduwd omdat ik er te onzeker voor was. Als je een nummer gaat opnemen met alleen een akoestische gitaar, dan moet je best sterk in je schoenen staan, denk ik. Het enige dat mensen horen is je stem en een gitaartje. Dat is wat anders dan 128 kanalen met synths laten knallen.” Bewust is er voor gekozen om de in één take opgenomen zang en gitaar in ‘Death03’ zo op de plaat te zetten „We hebben het in de studio nog geprobeerd opnieuw op te nemen, maar daar zat dat gevoel niet in. Dit is met een kutgitaar opgenomen en een hele goedkope microfoon. En het werkt. Dus waarom perfect opnemen als het al zo mooi is.”

De kwetsbaarheid zit ‘m ook in de teksten, legt de songwriter uit. „Op de eerste plaat heb ik de teksten vaag gehouden. Op Eurosonic kwam eens iemand naar mij toe die zei dat ‘Island’ haar leven had veranderd en vroeg wat de tekst voor mij betekent. Toen ik dat vertelde zag ik aan haar gezicht … ohh.. dat is jammer. En dat moment is me altijd heel erg bijgebleven. Met als conclusie dat als ik weer een plaat zou maken, het wel 10% directer mag. Iemand die mij kent en de teksten van de nieuwe plaat leest, die snapt nu waar het over gaat. Voor mij zijn die teksten ook concreet. Maar nog kan het zijn dat het voor een luisteraar een nieuwe betekenis krijgt. Dat is tof, en was ook tof dat dat meisje op Eurosonic er een eigen uitleg aan geeft. En eigenlijk is het slechtste wat je als tekstschrijver kennelijk kunt doen, is vertellen waar het volgens jou over gaat”, grapt Van de Wardt. „Je krijgt altijd vragen over wat de teksten betekenen en voelt je een lul als je zegt dat je het niet wilt zeggen. Maar eigenlijk is dat het beste antwoord.”

Death015

Eén ding in de teksten op de nieuwe plaat van Klangstof vraag toch wél om uitleg: maar liefst twee nummers hebben Death als titel: ‘Death03’ en ‘Death09’. „Uiteindelijk hebben die nummers wel iets met de dood te maken, maar de aanleiding is eigenlijk een grappig verhaal. In de periode dat we geforceerd nummers moesten proberen te schrijven voor de tweede plaat in de hoop dat het in de smaak zou vallen bij de platenmaatschappij, kon ik gewoon geen Klangstofnummers meer schijven. Het zou toch maar weer worden genegeerd. Dus bedacht ik een alter ego, net als Ziggy Stardust. Misschien lukt het met een andere invalshoek dan wel weer om iets te schrijven. Dat alter Ego noemde ik Death Metal Mother Fucker. In werkelijkheid was ik dat, die liedjes met alleen een akoestische gitaar opnam. Ik heb daar op de computer aparte mapjes voor aangemaakt onder die naam en de nummers allemaal Death met een nummer genoemd: van Death01 tot en met Death015. Nummer 03 en 09 zijn op de plaat terecht gekomen.”

Ook de titels zijn niet meer aangepast. „Het label mailde me nog wel met de vraag of die nummers nog een definitieve titel zouden krijgen, maar voor mij heten die nummers gewoon zo. En het is natuurlijk nu ook wel een leuk verhaal om te kunnen vertellen. ‘Death03’ is daarnaast ook wel de meest in-de-put-zit-track op de plaat, dus die titel past goed.”

Live verrassen

Klangstof is nu de plaat aan het vertalen naar hoe het live gaat worden gespeeld. De band staat aan de vooravond van een tour. Volgens de frontman van de band blijft het als vanouds een energieke show met flink wat gitaargeweld. Misschien klinkt het wel vetter dan op de plaat, klinkt het enthousiast vanaf de bank in de Amsterdamse flat. „Live moet het een eigen experience zijn. Ik vind het leuk om mensen te verrassen door het muzikaal net iets anders te doen dan op de plaat.”

Klangstof staat wel in een andere opstelling op het podium. Jeugdvriend van Van de Wardt Jobo Engh is kortgeleden teruggekeerd naar Noorwegen. „Hij miste Noorwegen en zijn vrienden daar en wilde eigenlijk weer naar school, maar is te loyaal om weg te gaan. In de moeilijke periode met de platenmaatschappij had ik niet goed in de gaten hoe hij zich voelde. Tot we er een keer goed over hebben gepraat. Hij heeft die hele rotperiode dus mee kunnen maken”, grinnikt Van de Wardt. „Het was fijn dat er duidelijkheid kwam. Het zorgt voor rust en dat we weer lekker kunnen slapen.”

Inmiddels heeft de band een nieuwe gitarist gevonden, Wouter van Nienes. „En het is leuk dat er iemand bij komt voor wie de aandacht die we krijgen nog niet gewoon is. Als hij ziet hoeveel streams we hebben of hoe veel optredens we gaan doen, heeft hij zo iets van ‘wauw’! Daardoor ervaren wij zelf ook weer hoe fucking speciaal is wat we aan het doen zijn. Het is goed zulke mensen aan boord te hebben.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *